با اعلام لیست فیلم های حاضر در بخش مسابقه (سودای سیمرغ) سی امین جشنواره فیلم فجر توسط هیات انتخاب، برخلاف انتظار، «تهران 1500» به عنوان قوی ترین انیمیشین سینمای ایران و نخستین اثر سینمایی در این سبک و ساختار میان مدعیان سیمرغ جای نگرفت و برای توجیه این مسئله ادعاهای جالبی طرح شد. اما این فیلم، تنها اثری نبود که شایسته حضور در این بخش بود و کنار گذاشته شد تا جا برای آثار برخی کارگردانان همسو با معاونت سینمایی باز شود و البته این تنها اشتباه آغازین مسئولان برگزاری این دوره از جشنواره تلقی نمی شود.

به گزارش سرویس فرهنگی «بازتاب»؛ انیمیشن به عنوان یکی از جلوه های ویژه سینما، اگرچه درگذشته در اسکار و کن نیز به عنوان فیلم به رسمیت شناخته نمی شد، اما عمق تاثیرگذاری برخی از این آثار میان طیف های مختلف مردم و عبور از یک رده سنی، باعث شد این حوزه به عنوان بخشی از سینمای جهان که با پیشرفت تکنولوژی، زیبایی شناسی و جذابیت های بصری اش در برخی اوقات از سینمای زنده نیز فراتر رود و به همین دلیل جشنواره ها و جوایز بین المللی سینمایی اگرچه تا سالها در برابر رقابت انیمیشن با آثار زنده سینمایی مقاومت می کردند، اما در نهایت به این موضوع تن دادند.

به هر حال مشخصاً انیمیشن ها هیچ گاه صاحب جوایزی چون فیلمبرداری یا بازیگر نفش اول و مکمل زن و مرد نمی شوند، اما انتخاب به عنوان یک درام موثر، بهترین بخش هایی چون صداگذاری و موسیقی متن و... برای انیمیشن ها مشخص است و به همین دلیل در اکثر جشنواره های معتبر و جوایز بین المللی، به جز در نظر گرفتن بخش انیمیشن، امکان رقابت انیمیشن ها در بخش اصلی نیز وجود دارد. کما اینکه انیمشین «UP» ساخته 2009 نامزد بهترین فیلم سال و برنده بهترین انیمیشین سال در اسکار و چندین جشنواره دیگر شد. حال اینکه چرا دبیر جشنواره حاضر نشد «تهران 1500» در بخش اصلی و سودای سیمرغ جشنواره قرار بگیرد را باید یک اشتباه تلقی کرد.

البته هیات انتخاب فیلم ها، اشتباهات دیگری نیز داشته که قراردادن برخی فیلم های کم مایه که کارگردانان برخی از آنها نیز قرابت خاصی با شمقدری و دوستانش دارند، در بخش اصلی و نادیده گرفتن برخی آثار ارزشمند می تواند جزو این اشتباهات باشد، هر چند برخی معتقدند حذف برخی فیلم ها به واسطه این بوده که ماجرای توقیف در طول جشنواره برای فیلمی اتفاق نیفتد و عملاً از کنار صدور مجوز اکران موقت فیلم نیز بتوان عبور کرد. در هر حال آنچه مسلم است، علی رغم حضور آثاری از برخی کارگردانان جوان، تنها نام خاص و چشم گیر جشنواره امسال داریوش مهرجویی است و شاید با توجه به نوع برخوردی که سال گذشته با کارگردان منتقد و متعهدی چون «رضا میرکریمی» شد و «یک حبه قند» حتی بدون دریافت یک سیمرغ این رویداد را ترک کرد، غیبت گسترده کارگردانان برجسته قابل درک باشد.

جشنواره امسال به جز انتخاب ها، در بخش برنامه ریزی نیز یک حرکت اشتباه دیگر نیز انجام داده که در نوع خود در دنیا سابقه ندارد و آن هم قرار دادن «پخش دربی پرسپولیس - استقلال»، در تایم لاین روز نخست است. بر اساس این برنامه در روز نخست جشنواره سی ام مصادف با پنجشنبه 13 بهمن ماه، میگرن نخستین ساخته مانلی شجاعی فر به عنوان فیلم افتتاحیه پخش می شود و پس از آن تلفن همراه رییس جمهور ساخته علی عطشانی، یک سطر واقعیت اثر علی وزیریان، "مسابقه پرسپولیس و استقلال"، ملکه ساخته محمدعلی باشه آهنگر و بالاخره در سانس آخر، آقای مدیر اثر حسن آقاکریمی پخش خواهد شد.

این رفتار که شبیه برخی دیگر از رفتارهای پوپولیستی مدیران فعلی است، این پرسش را پیش رو قرار می دهد که چرا در سینمایی که مخصوص هنرمندان و اهالی رسانه است، چنین حرکت خنده داری در نظر گرفته شده و اصولاً دربی فوتبال پایتخت چه ارتباط معناداری با جدی ترین و مهم ترین رویداد سالیانه سینمای ایران دارد؟! خزائی دبیر جشنواره کاش اندکی توضیح می داد که به جز جشنواره فجر در کدام رویداد معتبر سینمایی جهان چنین حرکت هایی سابقه دارد و اصلاً بنای چنین بدعت هایی در سینمایی که محل قضاوت آثار است، چیست؟

آیا باید به سبک شادی بعد از گل دربی گفت «هورا!» بالاخره در یک چیز از ونیز و کن هم جلو زدیم؟! که آنها هنوز عقل ناقصشان قد نداده در حین برگزای جشنواره کن و ونیز، بازیهای حساس لیگ برتر فرانسه و ایتالیا یا جام باشگاه های اروپا را پخش کنند و ما به چنین تدبیری رسیده ایم؟! آیا دوستان حس نمی کنند میهمانان خارجی که گذرشان به کاخ جشنواره یا همان برج میلاد بیفتد، حسابی از این اتفاق تعجب می کنند و اندکی در دلشان می خندند؟ راستی چرا برای تنوع بیشتر، برنامه های پربیننده دیگر همچون «خنده بازار» در یکی از سئانس ها پخش نشود؟!

در صورتی که از همه این ایرادها که پیش از آغاز جشنواره خودنمایی می کند، عبور کنیم، این جشنواره با دو اتفاق مثبت نیز همراه بوده است. اتفاق نخست برنامه ریزی دقیق و پایبند بودن به زمان رساندن کپی فیلم ها به دفتر جشنواره و حذف فیلم هایی بود که به موقع به تعهداتشان عمل نکنند؛ رویکردی که باعث می شود برنامه سینماها دائماً تغییر نکند و پس از سال ها، بالاخره مردم برنامه فیلم هایی که قرار است در طول جشنواره ببینند داشته باشند.

اتفاق مثبت دوم نیز انتخاب داورانی است که حداقل نسبت به دوره گذشته، بی طرفی و وزن بیشتری در آن احساس می شود. حضور یدالله صمدی، مجید انتظامی، داوود میرباقری، ابوالقاسم طالبی، احمدرضا معتمدی، داوود رشیدی، علیرضا رئیسیان، اسفندیار شهیدی و جمال شورجه به عنوان هیات داوران بخش اصلی (سودای سیمرغ)، رسول صدرعاملی، حبیب احمدزاده، مسعود رایگان، مسعود فراستی و بهمن حبشی به عنوان هیات داوران بخش فیلم اولی ها و حضور سیدضیاءالدین دری به عنوان داور ایرانی بخش جلوه‌گاه شرق (سینمای آسیا)، داریوش فرهنگ و فریدون جیرانی به عنوان داوران ایرانی بخش مسابقه بین‌الملل (جام جهان‌نما) و هنگامه قاضیانی به عنوان داور ایرانی بخش سینمای سعادت، هیات داوران این دوره را قابل پذیرش تر از چند دوره قبل ساخته است.

در هر حال امید می رود جشنواره سی ام، در نهایت به گونه ای عمل کند که چهارمین دهه این رویداد در بهمن ماه 1391، با استقبال وسیع سینماگران همراه شود و کارگردانان شاخص سینمای ایران که در این دوره جایشان خالی است، به دوره بعدی این رویداد رونق ببخشند و کنار جوانان، شاهد اکران فیلم هایشان باشیم؛ اتفاقی که تحققش به جز نوع اجرا و توزیع جوایز جشنواره امسال، به نوع برخورد معاونت سینمایی وزارت ارشاد با فیلم ها نیز بستگی دارد.