در حالی که مناطق آزاد تجاری و صنعتی می توانند نقش موثری در کم اثر کردن آثار تحریم های اقتصادی علیه کشورمان ایفا کنند ، برخی اقدامات باندی و گروهی،  این مناطق را در نامناسب ترین شرایط خود از بدو تاسیس تا امروز قرار داده و 6 ماه بی مدیر ماندن دو منطقه آزاد که مدیرانشان دستگیر شده اند، بر این نابسامانی ها افزوده است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی «بازتاب امروز»؛ در حال حاضر در کشور 6 منطقه آزاد ارس در شمال غرب کشور، انزلی در شمال کشور ، اروند ، کیش ، قشم و چابهار در جنوب کشور مجموعه مناطق آزاد فعال کشور را تشکیل می دهند و اخیرا منطقه آزاد ماکو نیز به این جمع افزوده شده است که در حال راه اندازی می باشد.

اصلی ترین معضل امروز مناطق آزاد که طی سالهای اخیر تشدید شده است ، تبدیل شدن این مناطق به سکوهای واردات به کشور است. این در حالیست که مناطق آزاد در همه جای دنیا سکوهای صادراتی کشورها هستند. در واقع این مناطق با درنظر گرفتن برخی تسهیلات قانونی و ایجاد شرایط مناسب کسب و کار، زمینه صادرات مجدد و درآمدزایی برای کشورها را فراهم می کنند.اما امروز مناطق آزاد کشورمان درآمد خود را نیز از محل عوارض گمرکی ناشی از واردات کالا کسب می کنند.

به عنوان مثال در سال جاری 600 میلیون دلار سهم واردات از گمرکات مناطق آزاد بوده است که از این رقم سالانه درصدی به عنوان درآمد مناطق در نظر گرفته می شود.

اما مشکلات مناطق آزاد از  آن روزی فراگیرتر شد که از ابتدای دولت دهم سایه سنگین مدیریت باندی و گروهی بر سر مناطق آزاد گسترده شد. این مشکل تا آنجا پیش رفته است که امروز تقریبا تمام مدیران عامل مناطق آزاد از نزدیکان و دوستان قدیم جریان بقایی – مشایی هستند که از زمان  فعالیت در رادیو تا سازمان میراث فرهنگی با هم بوده اند. با این وجود عمر مدیریتی مدیران عامل به ندرت به بیش از یک سال رسیده که یک دلیل این امر، تعداد زیاد دوستانی است که برای رسیدن به صندلی مدیرعاملی مناطق آزاد در صف انتظارند.

نکته جالب در این میان  آن است که برخی دوستان از حق انتخاب منطقه آزاد مورد علاقه برای مدیر عاملی برخوردار بودند.

منطقه آزاد کیش شاهد مدیرعاملی جوانترین مدیرعامل تاریخ مناطق آزاد کشور است: علیرضا عامری  مدیرعامل 32 ساله که از وضع مالی بسیار مطلوبی برخوردار است  از سوی  سایر مدیران عامل به بچه پولدار مشهور است.

مدیرعامل سابق کیش (محمدعلی محبی) دو پرونده در دادگاه دارد: پرونده اول با شکایت سازمان بازرسی  در خصوص واگذاری مشکوک پروژه سالن اجلاس کیش به شرکت فیاک و پرداخت 50 میلیارد ریال پیش پرداخت به این شرکت و پرونده دوم با شکایت بقایی و باز هم در رابطه با سالن اجلاس با موضوع مفقود شدن چک ضمانت 50 میلیارد ریالی یحیی فیوضی، مدیر عامل فیاک که بعد از آشکار شدن برخی مسایل رخ داده در واگذاری پروژه به امریکا عزیمت کرده است.

منطقه آزاد قشم در یک ماه گذشته شاهد تغییر مدیر عامل خود (سید رضا موسوی) و مدیرعامل شدن اسفندیار حیدری پور (رییس سازمان میراث فرهنگی اصفهان) بوده است. سید رضا موسوی که از دوستان زمان رادیوی بقایی و مشایی است، آنچنان از برکناری زودهنگام خود ناراضی بود که حتی در مراسم تودیع و معارفه حاضر نشد.

این بی ثباتی مدیریتی و گماردن مدیرانی بدون سابقه فعالیت کافی در حوزه های اقتصادی در حالیست که منطقه آزاد قشم از جمله پر ظرفیت ترین مناطق کشور در حوزه نفت گاز و انرژی است.

منطقه آزاد چابهار نیز که طی دو سال اخیر شاهد دو بار تغییر مدیرعامل بوده است، بی رونق ترین روزهای خود از بدو تاسیس را می گذراند. این منطقه با تکمیل نکردن زیرساخت های بندری و ترانزیتی خود شاهد از دست دادن جایگاه سابق در حوزه ترانزیت است . در حالی که قرار بود این منطقه محور ترانزیت به افغانستان باشد، به دلیل عدم ثبات مدیریتی و به کارگیری مدیرانی ضعیف و غیراقتصادی در این منطقه، طی سالهای اخیر افغانستان از مسیرهای ترانزیتی دیگر عدم دسترسی به آبهای آزاد را جبران کرده است.

منطقه آزاد اروند و ارس نیز در رخوت چند ماهه ناشی از بازداشت مدیران عامل خود به سر می برند .دو مدیر عامل سابق منطقه آزاد اروند و ارس نیز از خرداد ماه سال جاری در زندانند. علی اصغر پرهیزگار و علیرضا مقیمی به عنوان افراد اصلی جریان موسوم انحرافی از سوی نهادهای امنیتی بازداشت شدند که هنوز در انتظار رسیدگی قضایی به پرونده های خود هستند.

این دو منطقه چند ماه بدون سرپرست و مدیر عامل بودند تا بالاخره بقایی برای دو نفر از مدیران اقتصادی استانداری های خوزستان و آذربایجان شرقی حکم سرپرستی زد که نتیجه این اقدام حضور دو روز در هفته این سرپرستان در مناطق آزاد اروند و ارس و تعطیلی پروژه های عمرانی در این مناطق بوده است.

برخی شنیده ها حاکی است دلیل عدم انتخاب مدیر عامل برای این دو منطقه، اعتراض به بازداشت مدیران عامل سابق از سوی بقایی بوده است.

به هر ترتیب، آنچه امروز در مناطق آزاد می گذرد که ناشی از سوء مدیریتها و مدیریت گروهی و جریانی بر این مناطق است، آینده نگران کننده ای را برای این مناطق رقم زده است که این امر وظیفه نهادهای نظارتی و بازرسی کشور برای رسیدگی به وضعیت این مناطق را سنگین تر می کند.